DULMÁL

Pabbi spurði mig stundum.
– Hverju ertu að hnoða saman strákur?
Og ég svaraði.
– Engu!

Skáldaður texti er mikill töfrasproti í mínum huga sem ég hef verið spenntur fyrir, að hafa eitthvað að skrifa niður, dulmálið sem í huga manns kemur og úr hjartanu sprottið. Maður veit aldrei. Ég er hvorki skáld né rithöfundur, bara áhugasamur um tjáningu, orð, texta, skrif.

Eitt sinn þegar ég var sjö ára gamall og nýbyrjaður að læra að lesa og skrifa í Langholtsskóla sat ég með mömmu heima í bæjarblokkinni. Mamma var að vinna við handavinnu. Þá skrifaði ég litla sögu um íkornan Pétur og hans ævintýri í skóginum þar sem hann bjó. Nú man ég ekki söguna nægilega vel. Mamma varðveitti hana en er nú glötuð eftir að hún gekk inn í ljósið. Meira um það síðar. Þetta var fyrsta sagan sem ég skrifaði og hafði persónur, upphaf og endir.

Hér eru sumsé litlar sögur og hugrenningar sem kenna mér mennskuna, sprottnar úr sjálfum mér.

Draumar eru til alls fyrst

Þessa setningu hef ég heyrt óteljandi sinnum. Pffffhhh… fussaðir ég oft þegar svona falleg spakmæli hrundu af vörum fólks í samtali. Draumar eru bara fyrir iðjuleysingja, sagði ég viss um eigin ályktanir um að lofa sér að dreyma, hvað þá að dagdreyma. Það var bara fólk á flótta sem hurfu inn í dagdrauma, eða hasshausar. Ég var ekki hasshaus, hvað þá á flótta frá veruleikanum inn í eitthvert draumaland! Svo eltist ég. Hrokinn dvínaði og sjá. Draumar eru forsendur alls fyrst.
 
Mig hefur alltaf dreymt. Ég er mikill draumóramaður. Allt sem ég hef óskað mér í lífi mínu, ástin og kærleikurinn, eiginkona mín, börnin okkar, fyrsta alvöru vinnan mín sem var „draumadjobbið”, heimilið okkar. Framtíðin hefur orðið til vegna drauma.
 
Draumar eru til alls fyrst.
 

Hamingjudagur

Ég vakna klukkan sex í gamla timburhúsinu sem talar mitt tungumál – og fylgist með. Svo stíg ég framúr harða rúminu, teygji úr mér á svefnloftinu, stend upp og geng hægum skrefum niður í eldhús. Þar helli ég mér upp á Ríó kaffi með gamla laginu. Út um gluggan fellur haustið laufin á dúnmjúkan mosann. Hestarnir bíða.
 
Sá bleiki hneggjar á móti mér í morgunrökkrinu þegar ég opna dyrnar. Stóri Rauður þiggur tugguna og kisi mjálmar í gluggakistunni. Nú skal moka taðið.
 
Eftir útreiðar og kvöldgjöfina geng ég heim í kyrru frostinu og tek eftir því að stjarna á himnum blikkar mig. Þú brosir á móti mér og ert ákveðin í að sjóða okkur ýsuskott í kvöldmatinn.

Bæjarblokkin

Í bæjarblokkinni er alltaf matartíminn á slaginu klukkan sjö. Við sitjum við eldhúsborðið öll fjölskyldan. Kjötbollur, grænar baunir, kartöflur og sulta. Pabbi situr næst útvarpinu við vegginn, lestrarhesturinn situr á móti honum, ég við hliðina á pabba og elsta systir mín, bandamaður minn, á móti mér og mamma við enda borðsins, svo hún geti haft allt við höndina; meiri mjólk úr ísskápnum, meiri sultu, fleiri bollur.
 
„Þegar ég var lítill drengur át ég bara rúgbrauð og fisk, og það var bara étið tvisvar á dag fyrir vestan, nú borðum við kjötbollur með brúnni sósu og sultu elsku börnin mín.“ sagði pabbi og stakk gaflinum í skrælda kartöflu og hækkaði styrkinn í gamla útvarpinu þegar klukkan í því hóf að slá sjö slög.

Lendar elskhugans

Ó guð, hugsaði ég þegar ég sá hana á gangi
Ó guð, hugsaði ég þegar hún brosti til mín
Ó guð, hugsaði ég þegar ég hún rétti mér kaffibollann
Ó guð, hugsaði ég þegar hjörtu okkar slógu í takti
Ó guð, hugsaði ég þegar hún bað mín
Ó guð, hugsaði ég þegar hún fæddi börnin
Ó guð, hugsaði ég þegar hún kyssti mig bless

Bara einn drykk

Ég gat aldrei fengið mér aðeins einn drykk. Ég drakk allt sem ég komst yfir. Ég lenti í áflogum, ég fór í blakkát, ég týndi fötunum mínum, ég særði meðbræður mína, ég vaknaði á sjúkrahúsi, ég kom mér í fangelsi, ég rústaði sambandi mínu við fjölskylduna. Þannig var nú það þegar ég ætlaði bara að fá mér einn drykk.

Meðvirkur

Í hjarta mínu tifar tímasprengja,
í óvissu um hvenær á að berjast,
og hvenær á að elskast.
 
Við þá
sem ég hata,
og þá
sem ég elska.

Út á Viðeyjarsundi

Út um bílrúðuna blasir við mér Viðey. Þangað siglir Hafsteinn á Skúlaskeiði, því sama og hann silgdi frá Kanada, sagði hann mér á leið út í eyjuna. Ég vildi vera eins og Hafsteinn þegar ég yrði stór. Sjómaður, hetja. Skúlaskeið var skipið mitt. Mörg skip hafa farist hér á sundinu, kallaði hann til mín úr ölduganginum, þá slær kirkjuklukkan þó engan er þar að sjá, sagði hann.
 
Ég gekk í land í rökkrinu upp að kirkjunni þegar Skúlaskeiðið hélt til baka. Það fór að hvessa. Ég flúði veðrið inn í krikjuna, lokaði kirkjudyrunum að baki mér og gekk upp að altarinu, aleinn. Veðrið óx. Óttinn smaug inn í frumurnar þegar ég settist á kirkjubekkinn. Ég þorði ekki að hugsa, ég gat ekki hugsað. Skelfingin tók völdin þegar kirkjuklukkan glumdi.

Augasteinn

Gamla konan klæddi sig í kápuna, tók tauminn af snaganum eins og venjulega og sagði: Jæja, við skulum fara út í göngutúr, elskan mín.

Bella var augasteinninn hennar. Þær stigu út en stöldruðu aðeins við undir trjánum sem grúfðu sig yfir gamla timburhúsið hennar Veru, svona augnablik, rétt til að finna styrkinn í vindinum og svalann í deginum. Bella teygði trýnið út í loftið og leit svo hvetjandi á gömlu konuna eins og alltaf áður en þær lögðu af stað í gönguferð.

Vera fylgdist með tíkinni þefa af þúfum, merkja sér svæði og gramsa í haustlaufinu á skógarstígnum þar sem þær höfðu gengið saman síðastliðin tíu ár, allt frá því hún kom inn í líf hennar. Alltaf sama hringinn á heiðinni þar sem lágvaxinn birkiskógurinn óx. Bella var henni allt. Hún var sú eina.

Gamla konan nam staðar, teygði höfuðið móti haustsólinni í vestri og andaði djúpt að sér fersku loftinu með luktum augum.

Bella var vön að standa eins og stytta, horfa forvitnum augum á fóstru sína og bíða þess hvað hún gerði næst eins og húsbóndahollir hundar gera. Á milli þeirra var sterk taug, leyniþráður, líkt og þær læsu hugsanir hvor annarrar; ein brosvipra í átt að eldhúsinu og þá stökk hún af stað; augngota þangað sem hún var vön að geyma harðfiskinn og Bella var þotin. Og aldrei neinar skammir.

Á göngunni hugleiddi Vera lífið sem virtist alltaf æða fram úr henni í þúsund gulum litum. Nýfallin laufin liðu með hægum blænum framúr þeim á göngunni í sólarátt í fögru septemberloftinu.

Hennar tími færi brátt að koma til að kveðja, hugsaði Vera með sér. Lífið er stutt augnablik í eilífðinni. Í stutta stund hér á jörðu njótum við hvors annars, og lífsins saman, en sú næsta er kveðjustund. Tíminn, já tíminn, líður svo hratt. En hérna á heiðinni staðnæmist hann í augnablik, í fegurðinni og þránni eftir minningum liðinna stunda. Dauðinn er fallegur á litinn, hugsaði Vera og horfði fjarlægum augum á eftir Bellu sinni vappa um innan minninganna og nýfallin laufin. Lífið er árstíðir.

– Áfram gakk, sagði Vera hljóðlátlega og saman komu þær að staðnum sem Bella var vön að stoppa við og svala þorstanum úr holunni í miðju steinsins. – Það er regnvatn, sagði Vera þar sem hún fylgdist með henni lepja döggina upp. Augasteinninn minn, hugsaði hún með sér eða var þetta tilfinning sprottin úr hjarta hennar, talar hjartað svona, velti hún fyrir sér og gekk áfram stíginn milli trjánna. Vera staðnæmdist við þúfuna með lífvana tauminn í hendinni og leit niður á spýtuna sem á var grafið: Hérna hvílir beinin mín ástkæra Bella.

Eitt högg

Helgin flýgur á móti mér óðfluga og ógnandi – enn á ný. Pabbi minn er góður karl, held ég. Hann er búinn að vera góður við okkur síðan síðustu helgi þegar hann sagði fyrirgefðu. Hann kenndi mér að elska, hann kenndi mér að hata en líka að treysta engum, ekki treysta kærleikanum, með einu hnefahöggi.
 
Ég elska þig, ég lofa að fara með þig að veiða strákurinn minn.
 
Svona gengur þetta.
 
Nú er pabbi dáinn.

Leið 8

Þegar við strákarnir í hverfinu klifruðum upp í síldarbrennslustrompinn í Laugarnesinu sáum við í fyrsta sinn yfir hverfin okkar og æskustöðvarnar. Þarna voru þau mörg í uppbyggingu, Sund, Vogar, Kleppsholt, Langholt og Heimar. Úr strompinum sást meira að segja í norðurgafl skólans míns, Langholtsskóla. Þessi hverfi voru okkar æskuslóðir.

Túttubyssur og njólareykingar að hausti. Stríðsmynjarnar við Laugarásbíó sem við klöngruðumst niður í og reyktum saman filterslausan Camel, sem ég hnuplaði frá pabba úr eldhússkápnum heima. Svo flýtti ég mér út úr byrginu til að selja upp áður en þrjúbíó hófst.

Við krakkarnir í bæjarblokkinni keyptum okkur stóra brúna Marengstoppa í bakaríinu á Dalbraut, þangað var stutt að fara úr bæjarblokkunum og oftast fórum við krókaleiðirnar.

Hlupum niðrí Laugardal í frímínútum og kveiktum sinuelda. Úr skólastofunni horfðum við á slökkviliðið slökkva bálið eftir okkur. Kennarinn horfði fjarrænn út um gluggann á eldana og hélt sig við að hlýða okkur yfir lestrarkverið, þó við ilmuðum af sinubruna með sviðnar augabrúnir og hártoppa. Laumuðumst upp á efstu hæð í Austurbrún 4 til að horfa yfir hverfið og út á sundin, þar var alltaf kalt á toppnum. Sigldum með Hafsteini á Skúlaskeiðinu út í Viðey á sumrin og lékum okkur í eynni og sögðum þaðan sögur af draugagangi. Söfnuðum úr fjörunni fjársjóðum og bíttuðum litríkum sorfnum glerbrotum sem hafið skilaði okkur. Hnupluðum frostpinnum úr Kjörbúð Laugaráss á Norðurbrún sem nú er horfin í tímann.

Svo var hangið í Sunnósjoppunni og drukkum við litla kók með lakkrísröri. Þar missti ég framan af vísifingri þegar krullhærði sláninn gekk inn. Fingurinn kíkti út um hurðarfalsið þegar dyrnar skelltust að baki þessa snyrtilega manns. Star Wars og Bruce Lee var umræðuefnið. Fórum í túttubyssustríð við strákana úr Laugarneshverfi. Mamma spurði pabba hvað orðið hafi um hárrúllurnar hennar og hvers vegna vantaði fingurna á uppþvottahanskana. Stoppuðum í Rangá á leiðinni heim eftir skóla og þömbuðum Pólo gosdrykk sem við fengum að láni.

Þetta var tími Griftera og Choppera. Þeir sem voru á Grifter nenntu að hjóla en þeir sem eignuðust Chopper gerðu það vegna þess að það var töff. Á veturna lékum við börnin okkur ekki í holtinu við tólfhæða blokkirnar þar sem við tjölduðum í helgarútilegu á sumrin, heldur skautuðum á tjörnum í móanum í Vatnagörðum dagana langa eftir skóla. Á hverjum morgni gengum við í skólann, í Langholtsskóla, eða tókum Leið 8 og Leið 9 heim úr skólanum. Stundum teikuðum við strætó langleiðina heim eða stukkum aftan á stuðarann ef við sáum bjöllu aka hjá. Fyrir daga griðinganna þegar við gátum rölt niður á bryggju þegar rússnesk skip komu í sundahöfn. Skipverjarnir hentu til okkar rússneskum sígarettupökkum sem við púuðum í gámaborgum og flettum amerískum tímaritum.

Á kvöldin þvædumst við um hverfin og styttum okkur leið í gegnum garðana með lykla um hálsinn.

Æskuminningar frelsis, ævintýra og áhyggjuleysis.